HỎI TRE BAO NHIÊU TUỔI?

 

Lũy tre làng Rơhai (Tân Hương) có niên đại gần 200 năm phía sau lưng nhà thờ hiện nay

Hỏi rặng tre già bao nhiêu tuổi?
Chiều nay lặng lẽ đứng giữa trời.
Trải mấy mùa trăng, mùa nước lũ,
Qua mấy mùa Thương Khó, Mân Côi?

Tre từ thuở lập làng dựng phố
Rơhai xưa nước rỉ giọt trong ngần (1)
Chợt một ngày lời kinh rền sông núi
Ánh Tin Mừng tỏ rạng, tiếng chuông ngân.

Mấy trăm năm tre chung tình tha thiết (2)
Nhà thờ tranh tre nứa buổi ban đầu (3)
Nhớ Bok Do đạp chông tiến lên phía trước (4)
Tre - nhân chứng vui buồn tất cả trước sau...

Dak Bla ơi xuôi theo dòng Trại Lý (5)
Hỏi tình xưa Kinh - Thượng có chặt bền?
Gò Mít (6) nối nghĩa hai miền Xuôi - Ngược
Tân Hương quê mình mong sáng đức tin.

Chiều nay thăm lũy tre già im không nói
Gió đu đưa cành lá vẫn lặng thầm.
Chợt thấy lòng mình nghe nhoi nhói,
Chỉ biết lặng nhìn tìm những búp măng.

【Hoa Núi - Cuối Tháng Mân Côi 2024】

Nhà thờ giáo xứ Tân Hương, giáo phận Kon Tum xây dựng đại trùng tu năm 1906

_________________________

1. Plei Rơhai: theo người Bahnar - Rơngao, là làng có nhiều mạch nước rỉ ra. Chúng ta thấy có nhiều giọt nước tốt dọc theo bờ hừng trước nhà thờ Tân Hương trước đây (giờ vẫn còn một vài chỗ).

2. Cha Do mở đạo Kontum năm 1848. Năm 1850 lập làng bên lũy tre Rơhai...

3. Cha Do có công dựng 3 nhà thờ đầu tiên bằng tre nứa, và dựng nét gỗ nhà thờ hiện nay, nhưng chưa hoàn thành thì bị bệnh, về quê Bình Định dưỡng bệnh và qua đời (1872). Các cha kế tiếp: Hugon (Xuân) hoàn thành nhà thờ cha Do khởi công, cha Nguyên, cha Nicolas (Cận), cha Kemlin (Văn), cha Guerlach (Cảnh)... đều có sửa chữa, tu bổ. Đặc biệt cha Demeure (Ngự) đại trùng tu trên nét cột gỗ của cha Do (1906), và cha Alberty (Hiền) làm vòm cung, cửa ra vào, chạm khắc (1916), xây tháp chuông bằng gạch (1926)...như ta thấy hiện nay.

4. xem "Dân làng Hồ" của Lm Dourisboure (Cố Ân): Thầy sáu Do đạp trúng chông tre xuyên qua bàn chân...

5. & 6. Rơhai (1850) chung Kinh - Thượng, sau lập ra Trại Lý (1874) làng người Kinh, đổi tên thành Gò Mít (1909), và sau cùng là Tân Hương (1926) cho đến nay. Bổn mạng giáo xứ: Đức Mẹ Mân Côi.

Trại Lý là cách đọc Việt hóa chữ Bahnar: Trai Li (Dak Li), do cha Hugon (Xuân) đặt tên làng.

Nguồn: vanthoconggiao.net

Xem chi tiết »

Từ Sấm Truyền Đến Thánh Kinh – Ngót 400 Năm Tin Mừng Được Loan Báo Trên Đất Việt

TỌA ĐÀM VỀ DI SẢN SẤM TRUYỀN CA (1670) của LM. LỮ Y ĐOAN (1608-1678)

TẠI QUI NHƠN 22.09.2024

Mời mọi người cùng nghe những lời chia sẻ của các tham dự viên, sau buổi toạ đàm.

Ban văn hoá Giáo phận Qui Nhơn

Thực hiện: Minh Thọ

MC: Huỳnh Dạ Thảo

===================

TỪ SẤM TRUYỀN ĐẾN THÁNH KINH – NGÓT 400 NĂM TIN MỪNG ĐƯỢC LOAN BÁO TRÊN ĐẤT VIỆT

WGPKT(19/10/2024) KONTUM – Từ buổi Tọa Đàm Về Di Sản Sấm Truyền Ca (1670) Của Linh Mục Lữ Y Đoan (1608-1678) tại Tiểu Chủng Viện Qui Nhơn ngày 22/09/2024, chúng tôi xin tìm hiểu về “Sấm truyền” trong đạo Công giáo. Trong bối cảnh chúng ta đang được mời gọi “Cùng nhau loan báo Tin Mừng” (Thư Mục vụ 2025 của HĐGMVN), thì các di sản cha ông để lại luôn là những bài học quý giá, là dịp tốt để mọi người nhìn lại quá khứ mà tạ ơn Chúa vì muôn hồng ân Chúa đã thương ban cho Giáo Hội và Quê Hương Việt Nam, đồng thời lấy đà tiến về phía trước với tâm tình hăng say truyền giáo như các cha ông tổ tiên.                                             

WGPKT(19/10/2024) KONTUM

Xem chi tiết »

Tọa Đàm Về Di Sản Sấm Truyền Ca (1670) Của Linh Mục Lữ Y Đoan (1608-1678)

 

23-09-2024

Năm nay, cuộc họp mặt Văn thơ Công giáo lần thứ XIII được đánh dấu bằng tọa đàm “Về di sản Sấm truyền ca (1670) của Linh mục Lữ Y Đoan (1608-1678)”. Tọa đàm đã quy tụ được hơn 110 tham dự viên, gồm các linh mục, tu sĩ, chủng sinh, các nhà nghiên cứu, giảng viên các trường đại học và nhiều người quan tâm.

WHĐ (23/9/2024) – Từ dịp kỷ niệm 100 năm ngày sinh nhà thơ Hàn Mạc Tử (2012), hằng năm vào hai ngày 21-22/9, Ban Văn hóa Giáo phận Qui Nhơn đã tổ chức họp mặt các tác giả Văn thơ Công giáo Việt Nam, hoặc trao các giải thưởng hoặc tọa đàm về văn học Công giáo, và dần dần đã tạo nên một ngày truyền thống về Văn thơ Công giáo Việt Nam.

Năm nay, cuộc họp mặt Văn thơ Công giáo lần thứ XIII được đánh dấu bằng tọa đàm “Về di sản Sấm truyền ca (1670) của Linh mục Lữ Y Đoan (1608-1678)”. Tọa đàm đã quy tụ được hơn 110 tham dự viên, gồm các linh mục, tu sĩ, chủng sinh, các nhà nghiên cứu, giảng viên các trường đại học và nhiều người quan tâm.

Đức cha Matthêô Nguyễn Văn Khôi, Giám mục Giáo phận Qui Nhơn đã khai mạc Tọa đàm lúc 8g00 ngày 22/9/2024 tại hội trường Chủng viện Qui Nhơn, 120 Trần Hưng Đạo, Tp. Quy Nhơn. Đoàn chủ tọa gồm có: Linh mục Giuse Trương Đình Hiền, Tổng đại diện Giáo phận Qui Nhơn; Pgs. Ts. Nguyễn Hữu Sơn, viện Khoa học Xã hội thuộc viện Hàn Lâm Việt Nam; Pgs. Ts. Võ Văn Nhơn, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Tp. HCM; Ts. Võ Minh Hải, giảng viên Trường Đại học Quy Nhơn và nhà nghiên cứu Michel Nguyễn Hạnh, Phó trưởng ban Từ vựng Hán Nôm Công giáo.

Tọa đàm nhằm giúp công chúng biết đến bộ tác phẩm Sấm truyền ca, gồm 5 tập truyện thơ lục bát dài, diễn ca 5 quyển đầu của bộ Cựu ước, được một trong những linh mục thuở đầu của Địa phận Đàng Trong soạn xong vào năm 1670. Tiếc là tác phẩm chỉ được chép tay và lén lút truyền lại dưới những thế kỷ đạo Chúa bị bách hại, nên đã bị mai một, hiện nay chỉ mới tìm lại được quyển Tạo đoan kinh, tức là sách Sáng thế, và 21 chương Lập quốc kinh, tức là một nửa sách Xuất hành. Ba quyển sau hiện ta chưa rõ tác giả đã đặt tên thế nào.

Các thuyết trình viên đã đặt nổi giá trị của tác phẩm. Đây là bộ truyện thơ trường thiên từ thế kỷ XVII, hơn một trăm năm trước truyện Kiều. Sấm truyền ca có chỗ đứng đáng trân trọng trong văn học Việt Nam (Pgs. Ts. Nguyễn Hữu Sơn), trong truyền thống văn học chữ Nôm của Nam Trung Bộ (Ts. Võ Minh Hải), với nhiều đóng góp nổi bật (Ts. Đặng Quốc Minh Dương). Có tác giả nêu câu hỏi liệu bản chép tay quốc ngữ có bị chỉnh sửa do kỵ húy, phải tránh chữ “thì” là tên của nhà vua chăng. Tham luận của nhà nghiên cứu Michel Nguyễn Hạnh nêu dẫn chứng cho thấy điều ấy không ảnh hưởng đến bản chép tay Sấm truyền ca, vì một số sách in vẫn dùng lẫn lộn, không kiêng dè. Pgs. Ts. Đinh Điền đã chuẩn bị đề tài khoa học về chữ Nôm, nhưng ông không đến được, nhà nghiên cứu Nguyễn Hạnh đã thay ông, giới thiệu chương trình vận dụng trí tuệ nhân tạo để chuyển dịch các sách chữ Nôm Công giáo sang chữ quốc ngữ.

Điểm nhắm thứ hai của Tọa đàm là phát hành quyển Sấm truyền ca, ấn phẩm đối chiếu để phục hồi nguyên bản. Sau năm 1975, Học giả Hoàng Xuân Việt nhận được hai bản chép tay quyển Sáng thế và một bản chép tay 21 chương đầu sách Xuất hành. Cố Giáo sư Trần Thanh Đạm đã nêu ý kiến nhờ các nhà văn bản học nghiên cứu để xác định được đâu là phần của thế kỷ XVII, đâu là phần được thế, được sửa về sau. Theo gợi ý ấy, nhóm Tủ sách Nước Mặn trong Ban Văn hóa Giáo phận Qui Nhơn đã thực hiện một ấn phẩm nhằm tạo thuận lợi cho những nghiên cứu về văn bản. Quyển sách in đối chiếu bốn cột, những chi tiết khác biệt được đánh dấu bằng định dạng chữ hoặc bằng màu, nhờ đó, các sinh viên có thể nhận ra ngay phần chủ yếu của bản văn đã được bảo tồn rất tốt, những chênh lệch về sau không đáng kể.

Ngoài quyển sách ấy, mỗi tham dự viên đều nhận được tập Tài liệu tham khảo Bước đầu nghiên cứu về Sấm truyền ca, dày trên 500 trang, gồm bài viết của 28 tác giả trong và ngoài Công giáo, giúp hiểu sâu hơn về tác phẩm Sấm truyền ca và tác giả của nó.

Điểm nhắm thứ ba của Tọa đàm là phát động chương trình truy tìm cổ bản Sấm truyền ca. Tủ sách Nước Mặn dự kiến sớm thực hiện một quyển sách tựa đề Sấm truyền ca, ấn bản cập nhật cho các bạn trẻ, để cùng truy tìm phần còn lại của tác phẩm. Quyển sách 200 trang, sẽ chỉ bán giá 20.000 vnđ để mỗi bạn trẻ đều có thể mua một vài tập tham gia cuộc kiếm tìm. Cùng với quyển này, Ban Tổ chức sẽ gửi đến các cộng đoàn nữ tu trong nước ấn bản Sấm truyền ca đối chiếu hai cột và Bản chỉ dẫn truy tìm cổ bản Sấm truyền ca để nhờ các chị hướng dẫn các bạn trẻ tìm kiếm, hỏi tìm nơi các gia đình Công giáo kỳ cựu, cả nơi người ngoài Công giáo, các chùa và những người sưu tầm tư liệu cổ.

Trong những khoảnh khắc chia sẻ, cử tọa đã có dịp cùng ngưỡng mộ một tác giả Công giáo xuất sắc trong làng thơ văn chữ Nôm Nam Trung Bộ thế kỷ XVII.

Tọa đàm đã kết thúc lúc 12g00 trưa cùng ngày. Hy vọng Tọa đàm lần này là một khởi đầu có sức gợi hứng cho những nghiên cứu và hội thảo quy mô hơn trong tương lai về Sấm truyền ca của cha Lữ Y Đoan, một trong những linh mục buổi đầu của Địa phận Đàng Trong.

 

Ban văn hóa Giáo phận Qui Nhơn

Nguồn: WHĐ (23/9/2024)

Xem chi tiết »

Đọc thơ tình yêu Lê Đình Bảng - Tác giả: Bùi Công Thuấn

 

Mời bạn đọc bài thơ Chuyện hoa xoan mùa thương khó của tác giả Lê Đình Bảng.

HOA XOAN MÙA THƯƠNG KHÓ

Em còn nhớ
từ Thứ Tư Lễ Tro, ra Tết?
và Giêng, Hai trong cái rét Nàng Bân?
Nắng ngọt ngào
bàn tay giấu trong khăn
Đi lễ sớm
quê nhà ta mới vào mùa Thương Khó...
Gió thổi buốt
dọc hai bên đường, hoa xoan nở
Ôi, loài hoa tim tím ngát, muộn mằn
Như kẻ trộm lành vừa được phước ăn năn
Đến tắm mát ở đầu nguồn Cứu Rỗi

Suốt mấy tuần Chay
khắp làng thôn mình rộn ràng xưng tội
Lòng bâng khuâng
nghe chim hót ngoài vườn
Có phải vì còn lưu luyến, tơ vương
Những rơi rớt của vàng hương xưa cũ?
Em theo mẹ vừa ngang qua nhà xứ
Tôi chen vô, lên bốc nẻ, hôn chân
Mùi hoa xoan
hay áo em mới, cứ nồng nàn
Những e ấp, chực chờ, sợ người ta nom thấy?

Ở nhà quê
thường có những cái rất hồn nhiên, tình cờ như vậy
Trước, chưa nên
sau, cũng vận vào người
Mấy ai ngờ? Chuyện chung lứa, chẳng chung đôi
Mới chớm quen nhau
đã nhuốm đầy nước mắt!
...
Tôi lên phố, đi học xa nhà...
Ai bắt trẻ đồng xanh?
để em tôi nheo nhóc tản cư, bế bồng chạy giặc
Người một phương
chả biết đến bao giờ?
Chuyện thật buồn...
vào một buổi sớm tinh mơ...
Em gục chết
ngay khi bước ra khỏi nhà thờ, vừa tan lễ...

"...Viên đạn ở đâu?
bay thẳng vào trái tim em...!" mẹ kể...
"...Lạy Chúa tôi!"
Em còn kịp kêu tên Giêsu cực trọng vô cùng!
... Nghe đồn rằng, nơi thềm bậc nhà chung...
Ngay đêm ấy...
Em hiện về... con bướm!
Tôi thảng thốt
được tin em quá muộn
Thời buổi binh đao, xa xôi, cách trở đi về
Cứ cầm bằng
mình đôi ngả, đôi quê
Đành đoạn qua cầu sinh ly, tử biệt

Mà kỷ niệm thì theo ta đến chết
Như hồn ma bóng quế, hư huyền
Em vẫn là con bướm trắng... rất linh thiêng
Nơi ký ức thiên đường, tôi đánh mất...
Nhớ là nhớ, hằng tuần, mỗi Thứ Năm, Chúa Nhật
Quỳ song đôi, hai hàng ghế hai bên
Vẫn chia lòng, chia trí... vẫn ngó nghiêng
Nghe em bảo,
đêm nay, ngắm lễ đèn, mở cửa mồ, táng xác...

Tôi còn nhớ...
... lúc em xếp hàng từng đôi, lên dâng hạt
Ôi, lời kinh như mật rót vào hồn
Chỉ ước thầm
mình đừng vội lớn, mau khôn
Cứ thả đỉa ba ba, dung dăng dung dẻ...
Đâu đến nỗi, vội khóc cười lan huệ:
kẻ, hoa thơm Chúa hái đầu ngày
Vốc nẻ năm xưa, ai còn giữ trong tay?
không đếm được, Vui, Thương, Mừng, em ạ
...

Thế mới biết
ngọn ngành, có nhân, có quả
Chuyện hoa xoan
mùa Thương Khó đã lâu...
Đêm tối ba mươi, Chúa mướt máu trong Vườn Dầu
Đuốc hoa bập bùng, gà khuya gáy sớm ?
... Chiều nay, đợi chuyến xe về quá muộn
Ngắt vội chùm hoa
làm quà tặng em thôi
Bởi vì em, giờ đã là thánh nữ trên trời
Con bướm trắng
hoa xoan... mùa Thương Khó
Tôi vẫn đợi, vẫn chờ em đầu ngõ
Hỏi sông kia, sao bên lở, bên bồi?
Ai gác thuyền, ra dàn đáy, hàng khơi
Ai tiệc rượu, ai dầu thơm, tóc mượt?
Em nhanh chân mang dầu đèn ra trước
Chầm chậm, từng bước thôi
Em ạ, chờ tôi...

________________________

ĐỌC THƠ TÌNH YÊU LÊ ĐÌNH BẢNG

Bùi Công Thuấn

Đọc xong bài thơ, tôi lặng người đi rất lâu trong thế giới nghệ thuật của Lê Đình Bảng. Một nỗi buồn thương man mác như màu tím hoa xoan bao trùm không gian làm lòng tôi day dứt khôn nguôi. Bỗng dưng tôi đặt mình trong một tư thế trang nghiêm và rất đỗi thành kính để chia sẻ sự mất mát không bù đắp được của nhân vật Tôi; sự mất mát làm cạn khô nước mắt suốt bao nhiêu năm tháng. Cùng với cuộc thương khó "Đêm tối ba mươi, Chúa mướt máu trong Vườn Dầu," nỗi bi thương của nhân vật Tôi tưởng không thể vượt qua được. Nhưng sau phút đắm chìm cảm thương ấy, tâm hồn tôi bừng sáng đến ngỡ ngàng. Thơ chắp cánh cho hồn tôi bay lên. Tôi thốt lên: Bài thơ hay quá!. Tôi lại lặng đi để cảm nhận cái hạnh phúc được đọc một bài thơ hay. Nói thơ hay là nói cái cảm xúc trực giác, cảm xúc này là sự tổng hợp những khám phá nhận thức về bài thơ, kết hợp với sự rung cảm của trái tim khi nhập thân vào thế giới nghệ thuật. Với thơ Lê Đình Bảng, thật khó nói ra "cái hay" mà người đọc tiếp nhận được. Bởi tiếng thơ Lê Đình Bảng không chỉ là tiếng lòng của nhà thơ mà còn khơi gợi được cả một thế giới ký ức trong lòng người đọc, hơn thế, thơ Lê Đình Bảng còn mở ra một vùng trời khác mà có khi người đọc chưa tiếp cận nhưng vẫn cảm được cái đẹp. Vâng, bài thơ đẹp quá.

Xem chi tiết »

Cảm nhận về một bài thơ cũ vẫn còn nguyên tính thời sự: Bài thơ “Sen giữa lầy” – của nhà thơ Trăng Thập Tự - Tác giả: Minh Sơn

 

SEN GIỮA LẦY

Về thăm vườn cũ thuở Ê-đen
Thanh thoát ô kìa một đóa sen.
Trong trắng giữa lầy trong trắng gọi
Lặng thầm trên sóng lặng thầm khen.
Gọi mời ai giữ gìn cao quý
Khen ngợi Ai thương đoái mọn hèn.
Hướng tạ ơn Trời chưa nháy mắt
Ngoảnh nhìn sen đã nở đua chen.

【Lm. Trăng Thập Tự】

CẢM NHẬN VÀ CHIA SẺ

"Trong đầm gì đẹp bằng sen,
Lá xanh bông trắng lại chen nhị vàng.
Nhị vàng bông trắng lá xanh,
Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn"

Đọc bài thơ "Sen giữa lầy" của linh mục Trăng Thập Tự, ta không khỏi liên tưởng tới bài ca dao ấy. Thế nhưng phải chăng nó lấy cảm hứng từ bài ca dao hay có chút gì khác?

Bùn lầy là nơi chốn dơ bẩn, nhầy nhụa. "Bùn" thường gợi mùi hôi tanh đặc trưng. "Lầy" chỉ trực giác, cái mình nhìn thấy lầy lội, nhớp nhúa, đầy cám dỗ (sa lầy). Cùng một đề tài xưa cũ "Sen trong đầm", nhưng tác giả đã sáng tạo ra một cách tiếp cận khác, không theo lối mòn, mà vẫn giữ được nguyên nội dung muốn đề cập. Vì thế trong suốt bài thơ chúng ta không thấy nói đến "mùi", ngay cả mùi hương thơm của hoa sen - một điều gần như bắt buộc trong thơ cũ khi nói về loài hoa này, mà chỉ thấy những hình ảnh trực giác: "thanh thoát", "trong trắng", "nở đua chen"... Cách tiếp cận đề tài cũ bằng con đường mới này khá độc đáo, cho thấy bản lĩnh, sự tìm tòi, trải nghiệm cũng như tinh tế của tác giả. Cũng như khi dùng lối thơ đường luật (thất ngôn bát cú) để nói về một thời sự nóng bỏng của thời hiện đại: sự khiết tịnh của bạn trẻ, hẳn tác giả cũng đã đặt niềm tin tưởng vào những đột phá giúp khai mở vấn đề một cách mạnh dạn mà vẫn không kém phần thú vị.

Mở đầu bài thơ, tác giả đưa chúng ta trở về vườn Địa Đàng của thời sáng thế trong Kinh Thánh. Chúng ta tưởng sẽ gặp A-đam E-và đang e thẹn đứng nấp trong một lùm cây nào đó, vì đã trót ăn thứ trái cây bị cấm. Nhưng không, chúng ta vô cùng ngạc nhiên đến phải thốt nên lời khi trước mắt chúng ta hiện ra một "đóa hoa sen" vô cùng thanh khiết, siêu thoát – là biểu tượng cho sự khiết tịnh vô song của một con người, đối lập với tội lỗi ô uế mà ông bà nguyên tổ đã gây nên, làm liên lụy đến cả nhân loại:

Về thăm vườn cũ thuở Ê-đen
Thanh thoát ô kìa một đóa sen.

Xem chi tiết »

THEO MÙA XUÂN - Thơ: Minh Sơn

 

THEO MÙA XUÂN

Tưởng thôi đành lỡ hẹn

Chẳng kịp vui với xuân

Thời gian như bóng ngựa

Ì ạch nỗi đời mình.

Cuối năm trời rét cắt

Ruột ngựa rối bời bời

Thảo nguyên xa tít tắp

Có rờn cỏ xanh tươi?

Nơi góc tàu bé nhỏ

Ủ ấp tình yêu thương

Ngựa bao lần bỏ cỏ

Nỗi đau nào còn vương?

Chẳng bao giờ muộn cả

Chẳng có gì mãi xa

Thời gian qua mau đó

Năm tháng vẫn đợi ta!

Ngựa hí vang khắp núi

Tung bờm lướt gió cây

Nhá đuôi chào năm cũ

Cất vó theo đường mây…

Cuối đường có đôi mã

Dắt díu cặp ngựa non

Theo mùa xuân cỏ mới

Lại lộc cộc…lên đường.

Minh Sơn

Chào Năm Mới 2024

Xem chi tiết »

Chùm thơ vè ĐỨC MẸ MĂNG ĐEN - NỐI DÀI TAY MẸ

 

1. THÁNH MẪU MĂNG ĐEN

Thánh Mẫu Măng Đen, Mẹ miền cao

Tây Nguyên rừng - mưa - gió rạt rào.

Mẹ giữa đại ngàn, người có biết?

“Này là Mẹ con!”, Chúa đã trao.

Dẫu tay Mẹ cụt, tràn ơn phước

Tin tưởng, cậy trông, con truyền rao.

Đến hẹn lại lên, kính viếng Mẹ

Anh em sum vầy vui xiết bao!

_____________________

2. MẸ SẦU BI MĂNG ĐEN

Vượt đèo vượt núi đến Măng Đen.

Kinh Thượng, trẻ già, lạ lẫn quen,

Lũ lượt quây quần bên Thánh Mẫu,

Vững tin, cậy, mến dẫu phàm hèn.

______________________

3. VỀ VỚI MẸ MĂNG ĐEN

Đoàn con về với Mẹ Măng Đen

Giữa chốn rừng sâu, ngước trông lên

Mẹ - đôi tay cụt, đầy thương cảm

Ơn phước tuôn trào, đáng ca khen.

Mẹ chịu thiệt thòi, toàn trinh khiết

Con nhận đầy dư, đủ đớn hèn.

Thân phận mỏng giòn, bao cám dỗ

Quyết giữ tinh tuyền giữa đua chen.

_______________________

4. NỐI DÀI TAY MẸ

Đức Mẹ Sầu Bi - Mẹ Măng Đen,

Hành hương kính Mẹ đã thành quen,

Đón nhận ơn lành từ tay cụt,

Nối dài tay giúp kẻ nghèo hèn.

LMSơn

Hướng về đại lễ Đức Mẹ Măng Đen 8-9/12/2023.

Nguồn: vanthoconggiao.net

Xem chi tiết »

Tác phẩm của linh mục Gioakim Đặng Đức Tuấn có tên là “Thuật tích việc Nước Nam” hay là “Thuật tích việc đạo Nước Nam”?

Chúa nhật - 01/10/2023 05:44

 

Hiện nay Viện Nghiên cứu Hán Nôm đang lưu giữ bản photocopy từ quyển sách chữ Nôm viết tay khổ 31cmx 22cm, dày 55 trang mang ký hiệu AB196, MF1848 được ghi chép trong tác phẩm Di sản Hán Nôm, Thư mục đề yếu tập 3, Nxb Khoa học Xã hội, Hà Nội, 1993, trang 278, mục 3625 với nhan đề Thuật tích việc nước Nam do Đặng Đức Tuấn soạn. Bản chữ Nôm viết tay được người sao lại tên là Lý vào ngày mùng 6 tháng 3 năm Canh Thìn (1940).

Lề phải của trang 1 bản chữ Nôm, nhan đề sách có 6 chữ được viết dọc từ trên xuống: Thuật tích nước việc Nam vãn kèm dấu móc ngoặc của người đời sau này đánh bên phải chữ thứ ba, kéo xuống bên trái chữ thứ tư, biểu thị hai chữ này viết ngược, phải đảo lại vị trí để đọc là Thuật tích việc nước Nam vãn^[1] (Vãn là một thể loại văn viết trong văn chương Hán Nôm). Do đó khi nhắc đến tác phẩm này thì hầu hết bỏ chữ “vãn” và chỉ nói Thuật tích việc nước Nam mà thôi!

Riêng ông Nguyễn Văn Thoa đưa ra dẫn chứng và đi đến kết luận: “Đọc nhan đề Thuật tích việc nước Nam vãn, vừa tích vừa việc, nghe âm ngữ lủng củng, không ổn chút nào. Của César phải trả lại César, thiết từ nay nên đọc đúng là Thuật tích nước Việt Nam vãn, nghe êm tai, rõ nghĩa và mát lòng tác giả vô cùng!”^[2]. Đây chỉ là ý kiến cá nhân của ông Nguyễn Văn Thoa mà thôi!

Ông Nguyễn Văn Thoa cũng liệt kê một số tác giả trong “Dòng sách báo bằng chữ Quốc ngữ” có có bài viết liên quan đến tác phẩm “Thuật tích việc nước Nam”, nhưng rất tiếc là ông Nguyễn Văn Thoa lại quên tên một tác giả là ông Đinh Thái Sơn^[3].

Tháng 9 năm 1911 bản quốc ngữ Thuật tích việc đạo nước Nam (xin lưu ý là có thêm chữ “đạo”) được nhà in Phát Toán, Sài Gòn phát hành (Phát Toán, Libraire- Imprimeur) khổ 35cmx 24cm gồm 40 trang. Cuốn sách này hiện lưu trữ tại Thư viện Quốc gia Việt Nam với mã phân loại: TVQG (NVL): X375^[4].
Trang bìa ghi: “Thuật tích việc đạo nước Nam, par Linh mục Khâm, Quí Hợi niên tạo, Edite par Dinh-Thái-Son (Maison Phát- Toán)”. Như vậy tác phẩm Thuật tích việc đạo nước Nam là do Linh mục Khâm viết vào năm Quí Hợi (1863). Linh mục Khâm chính là Linh mục Gioakim Đặng Đức Tuấn (1806-1874) giữ chức Khâm sai phái^[5] trong phái bộ Phan Thanh Giản và Lâm Duy Hiệp vào Sài Gòn để xin chuộc lại ba tỉnh miền Đông Nam Kỳ (Biên Hòa, Gia Định, Định Tường) vào tháng 5 năm Nhâm Tuất (1862). Sau khi phái bộ nghị hòa về đến Huế, vua Tự Đức đã bãi bỏ lệnh phân sáp và bắt đạo. Do đó sang năm Quí Hợi (1863) Linh mục Gioakim Đặng Đức Tuấn mới có thời giờ rảnh rỗi viết tác phẩm Thuật tích việc đạo nước Nam.

Hiện nay tác phẩm Thuật tích việc đạo nước Nam của Linh mục Gioakim Đặng Đức Tuấn được Đinh Thái Sơn cho xuất bản vào tháng 9 năm 1911 bằng chữ quốc ngữ được xem là bản xưa nhất.

Tác giả của tác phẩm Đặng Đức Tuấn tinh hoa Công giáo ái quốc Việt Nam không gọi là Thuật tích việc đạo nước Nam mà gọi là Việt Nam giáo sử diễn ca^[6]. Đúng vậy, tác phẩm Thuật tích việc đạo nước Nam là một tác phẩm thuộc loại “giáo sử” (sử  “đạo” chứ không phải sử “đời”).

Cuối tác phẩm Thuật tích việc đạo nước Nam Linh mục Gioakim Đặng Đức Tuấn viết: “Thấy trong thiên vận tuần hoàn/ Thuật tích việc đạo để truyền hậu lai”. Linh mục Gioakim Đặng Đức Tuấn đã khẳng định: “Thuật tích việc đạo” chứ không phải “việc đời”!

Do đó để đọc đúng tên tác phẩm của Linh mục Gioakim Đặng Đức Tuấn phải là Thuật tích việc đạo nước Nam chứ không thể là Thuật tích việc nước Nam như nhiều người nhầm tưởng lâu nay!

 

______________________

Chú thích:

[1][2][3][5]- Nguyễn Văn Thoa, Cuộc đời và tác phẩm của Linh mục Đặng Đức Tuấn, Nxb Tổng hợp TPHCM, tr. 288, 63, 41-57, 223 & 234.
[4]- Bài viết Chung quanh bản quốc ngữ “Thuật tích việc đạo nước Nam” của Linh mục Khâm, Tác giả Lê Minh Sơn, In chung trong tác phẩm Tọa đàm về L.M. Đặng Đức Tuấn tại hội trường Tiểu chủng viện Qui Nhơn ngày 23-9-2023, Tủ sách Nước Mặn xuất bản, tr. 401- 425.

[6]- Võ Ngọc Nhã, Linh mục & Lam Giang, Giáo sư, Đặng Đức Tuấn tinh hoa Công giáo ái quốc Việt Nam, Tủ sách Nước Mặn tọa đàm 23/9/2023 xuất bản, tr. 38

Tác giả bài viết: Nguyễn Văn Nghệ - Giáo xứ Cây Vông - Nha Trang

 

Đọc thêm:  

Chung Quanh Bản Quốc Ngữ “Thuật Tích Việc Đạo Nước Nam” Của Linh Mục Khâm

Xem chi tiết »